A jednak si� kr�ci

Sport lgnie do tyrana

rafal.stec@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 14 Feb 2012 23:37:41 +0100

Je�li �wiat trz�s� si� ze zgorszenia po obdarowaniu igrzyskami olimpijskimi �ami�cych prawa cz�owieka Chin, to po przyznaniu organizacji zako�czonych przedwczoraj futbolowych mistrzostw Afryki Gwinei R�wnikowej powinien z oburzenia eksplodowa�.

Blogowa�em ju� (tutaj znajdziecie szczeg�y): turniej odbywa� si� w kraju b�d�cym prywatn� sal� tortur jednego z najkrwawszych i najchciwszych w�adc�w. Gdyby kr�l Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, kt�ry poddanych uwa�a za swoj� w�asno��, dzieli� si� naftowym maj�tkiem - nawet zagarniaj�c wi�kszo�� zysk�w - Gwinejczykom �y�oby si� jak mieszka�com kraj�w Zachodu. Poniewa� jednak s� niewolnikami, wegetuj� w skrajnej n�dzy.

Zbrodniarzowi zachcia�o si� igrzysk, wi�c �wiatek futbolu sprezentowa� mu najwa�niejsz� sportow� imprez� na kontynencie. A poniewa� zbrodniarzowi zachcia�o si� jeszcze sukcesu, rozkaza� importowa� najemnik�w. Paszporty przyj�li kopacze z Brazylii, Kamerunu, Liberii, Senegalu, Nigerii i Hiszpanii, wi�c w wi�kszo�ci mecz�w w dru�ynie gospodarzy nie wyst�pi� nikt, kto urodzi�by si� w Gwinei. Kuriozum, jakiego ca�a historia futbolu nie widzia�a. „Gwinejczycy” awansowali do �wier�fina�u, zadowolony syn Teodoro wyp�aci� pi�karzom milion dolar�w premii. Tyle ile wspomnianym 490 tys. najbiedniejszych poddanych - razem wzi�tym - musi wystarczy� na dwa dni �ycia.

W sporcie, w kt�rym ideali�ci pragn� widzie� �wiat najszlachetniejszych warto�ci, nigdy nie by�o tak, �e najwa�niejsze turnieje dostawa�y wy��cznie dojrza�e lub przynajmniej rozkwitaj�ce demokracje. Ju� uczestnik�w drugiego futbolowego mundialu przyjmowa� Benito Mussolini, kt�ry za�yczy� sobie z�ota dla W�och�w, wi�c belgijski s�dzia �wier�fina�u pozwoli�, by gospodarze po�amali nogi legendarnemu hiszpa�skiemu bramkarzowi Ricardo Zamorze, a szwajcarski s�dzia powt�rzonego �wier�fina�u tak bezczelnie oszukiwa�, �e zosta� zdyskwalifikowany przez zawstydzon� rodzim� federacj�. Potem olimpijczyk�w podejmowa� Adolf Hitler; zaszczytu zorganizowania najs�ynniejszej bokserskiej walki - Muhammada Alego z George?em Foremanem - dost�pi� tw�rca os�awionej zairskiej kleptokracji Mobutu Sese Seko; jedyny mundial, na kt�rym polscy pi�karze uchodzili za faworyt�w, odby� si� u trzymanych za twarz przez wojskow� junt� Argenty�czyk�w.

Dopiero niedawno edukowana przez organizacje pozarz�dowe opinia publiczna uwra�liwi�a si� i zyska�a �wiadomo��, �e imprezy sportowe bywaj� spe�nianiem fantazji tyran�w. Co zreszt� prowadzi do ja�owych dyskusji o kryteriach, jakie mieliby�my przyjmowa� przy wyborze gospodarzy igrzysk. Czy z naszej, europejskiej perspektywy na ten przywilej zas�uguj� Stany Zjednoczone, kt�re wykonuj� najwi�cej wyrok�w �mierci, w Guantanamo torturuj� i zamykaj� bez s�du, w wi�zieniach trzymaj� najwy�szy odsetek obywateli na planecie, naje�d�aj� kraje na drugim ko�cu �wiata pod sfingowanymi pretekstami etc.? Je�li moralnej legitymacji odm�wimy nawet USA, zbli�ymy si� do wniosku, �e igrzyska mo�e go�ci� ledwie kilka kraj�w...

W ka�dym razie nasta� czas, w kt�rym spo�ecze�stwa sytych demokracji liberalnych coraz cz�ciej debatuj�, czy warto porywa� si� na tak kosztowne ekstrawagancje, natomiast kandydaci kontrowersyjni - pa�stwa niegotowe infrastrukturalnie, pe�ne n�dzy, naruszaj�ce prawa cz�owieka - tocz� o turnieje za�arte wojny, zwyci�stwo nierzadko zawdzi�czaj�c �ap�wkom. Igrzyska letnie wczoraj zorganizowa�y Chiny, a zimowe jutro zorganizuje Rosja. Rosja wzi�a te� futbolowy mundial (2018), po kt�rym pi�karzy przyjmie Katar (2022) - kupuj�cy ostatnio turniej za turniejem, cho� pozbawiony jakichkolwiek sportowych tradycji i r�wnie� masowo importuj�cy zawodnik�w z zagranicy. Monarchia z nieodleg�ego Bahrajnu - w ulicznych protestach ginie tam coraz wi�cej ludzi - zaprasza kierowc�w Formu�y 1, przeciw czemu buntuj� si� brytyjscy parlamentarzy�ci. Poprzedni Puchar Narod�w Afryki odby� si� w cz�ciowo ogarni�tej wojn� domow� Angoli (co sko�czy�o si� ostrzelaniem autobusu z dru�yn� Togo i ofiarami �miertelnymi), a nast�pny mia� si� odby� u Muammara Kaddafiego - przeniesiono go dopiero po wybuchu powstania i obaleniu dyktatury. Tylko czeka�, a� pi�karze zostan� zmuszeni do odwiedzin opiekuj�cego si� ludem Suazi kr�la Mswatiego III, kt�ry dla udowodnienia swojej jurno�ci zgwa�ci� w ubieg�ym roku byka. (O grze wst�pnej r�wnie� wspomina�em w tamtej notce ).

Na razie najbardziej ponur� wsp�czesn� krain�, kt�rej sportowi dzia�acze - nawiasem pytam, ile grup zawodowych zapracowa�o na podlejsz� reputacj�? - przyznali bardzo presti�owe zawody, pozostaje wspomniany brutalny re�im kr�la Teodoro. Je�li ok�adane krytyk� przed igrzyskami w Pekinie Chiny por�wnamy do wi�ziennej celi, to Gwine� R�wnikow� musimy wyobrazi� sobie jako izolatk�, nad kt�rej lokatorami zn�caj� si� sadystyczni stra�nicy. Zn�caj� si� nad wszystkimi, wielu morduj�, do tego w spos�b mo�liwie wyrafinowany. Dzia�acze praw cz�owieka por�wnuj� ten kraj do Korei P�nocnej.

Paradoks ostatni: Gwinejczycy triumfami wypo�yczonych z zagranicy pi�karzy autentycznie si� cieszyli. Na trybunach oklaskiwali niemal ka�de zagranie, potem wylegali na ulice i godzinami ta�czyli. Oprawca podarowa� im prawdziwy karnawa�.

PS Informuj�/przypominam, �e bazgram r�wnie� na Facebooku .

Liga bez futbolowego bzika

rafal.stec@NOSPAM.gazeta.pl — Mon, 13 Feb 2012 19:10:17 +0100

Bogaci w�a�ciciele polskich klub�w mamili opini� publiczn� obietnicami, �e je�li podatnicy sprezentuj� im stadiony, to odwdzi�cz� si� sportowym spektaklem najwy�szej klasy. Dostali, czego chcieli. Nasza ekstraklasa uros�a do stadionowego mocarstwa. Gdyby za kryterium przyj�� rozmiar pi�ciu najwi�kszych obiekt�w, liga polska zagl�da�aby do czo�owej dziesi�tki w Europie.

A jednak w elicie klub�w obowi�zuj� zr�wnowa�one bud�ety i inne zakl�cia czas�w kryzysu. To gwarantuje stabilno��, ale odbiera wiar�, �e pr�dko dochowamy si� polskiej dru�yny na miar� polskich stadion�w. Czyli dru�yny klasy europejskiej. Napisa�em o tym wszystkim felieton do dzisiejszej „Gazety Sport.pl”, kt�ry przeczytacie tutaj .

Real Madryt. Machina

rafal.stec@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 12 Feb 2012 23:50:11 +0100

Wreszcie. Barcelo�czycy zacz�li reagowa� jak homo sapiens, nawet Leo Messi sta� si� troch� bardziej ludzki. I obrona tytu�u mistrza Hiszpanii sta�a si� - b�d�my powa�ni, prosz� - w�a�ciwie nierealna.

Wielokrotnie w minionych latach zdumiewa�em si�, na papierowych �amach i blogu, �e wirtuozi z Camp Nou wytrzymuj� notoryczne zwyci�anie a� tak d�ugo. Wytrzymuj� mentalnie, nie fizycznie. Dowod�w, �e wsp�czesny futbol na najwy�szym poziomie wycie�cza i wypala do�� szybko, naogl�dali�my si� mn�stwo, to tak�e st�d bierze si� niezdolno�� wielkich dru�yn do obrony Pucharu Europy. Jak zmotywowa� do tyrania na ligowym hiszpa�skim wygwizdowie multimedalist�w, kt�rzy zapytani znienacka pewnie sami nie potrafiliby powiedzie�, ile uzbierali trofe�w?

Dziesi�ciu punkt�w straty do lidera ligi hiszpa�skiej nie wyt�umaczymy jednak tylko cz�apanin� Katalo�czyk�w. Kiedy s�awi�em tutaj niedawno dzie�o Jose Mourinho w Madrycie, og�aszaj�c je najdoskonalszym obok barcelo�skiego, wyrzucali�cie mi na forum, �e macham pust� statystyk� - z braku innych argument�w, wszak �adne United czy City Realu nie sprawdzi�o. �e niby liczby to w futbolu nie wszystko.

Mo�e i nie wszystko, ale bardzo wiele. Statystyki nie s� abstrakcj� jak noty za wra�enia artystyczne, one odzwierciedlaj� to, co dzieje si� na murawie. Je�li pi�karze Realu maj� statystyki fenomenalne, to dlatego, �e fenomenalnie graj�. Wiem, pisz� w niew�a�ciwym momencie, bo dzi� przepchn�� dzielne Levante pom�g� im poniek�d �w dziwaczny incydent z zagraniem r�k� Iborry, odes�anie go do szatni z czerwon� kartk�, rzut karny. Ale nawet �w incydent nie uniewa�nia osza�amiaj�cej passy pi�karzy Mourinho - je�li wyj�� nieszcz�sne zderzenia z Barcelon� (1:3, 1:2, 2:2), po 21 wrze�nia zwyci�ali we WSZYSTKICH meczach. We WSZYSTKICH rozgrywkach.

A punkt�w nie ciu�aj�, wol� kolejnych rywali wdeptywa� w muraw�.

Osasunie przy�o�yli siedmioma golami, Dinamu Zagrzeb i Sevilli (na wyje�dzie!) - sze�cioma, Granadzie i Ponferradinie - pi�cioma, Lyonowi, Atletico, Bilbao, Espanyolowi, Betisowi, Maladze i przed chwil� Levante - czterema, Ajaksowi (u siebie i na wyje�dzie), Valencii, Villarrealowi, Gijon, Maladzie i Saragossie - trzema. To nie s� „puste” statystyki, to arytmetyczny dow�d - najog�lniejszy, prawda - szokuj�cej, nieludzkiej wprost regularno�ci, kt�r� wymusi� na swojej dru�ynie Mourinho. Jeszcze raz: je�li zapomnie� na chwil� o barcelo�skich pora�kach, Real odni�s� 26 zwyci�stw z rz�du. A gdyby�my po�yczyli terminologi� od bokser�w, musieliby�my doda�, �e w ponad po�owie pojedynk�w s�a� rywali na deski przed czasem. Grubo przed czasem.

Kr�lewscy unicestwiaj� wszystkich, kt�rzy stan� im na drodze, z bezlitosn� bezb��dno�ci� Ronaldo, kt�ry w 33 meczach sezonu strzeli� ju� 34 gole. Zarzuty, �e zbyt wiele spo�r�d nich zawdzi�cza jedenastkom, s� absurdalne. On nie pomyli� si� od 23 z rzut�w karnych! Maszyna, nie cz�owiek.

Na tym w�a�nie polega wielko�� Mourinho - cho� szatnie, kt�rymi zarz�dza, p�on� od emocji, z pi�karzy konstruuje niezniszczalne, pracuj�ce doba w dob� na pe�nych obrotach machiny. Upieram si�, rozliczycie mnie w nieodleg�ej przysz�o�ci - je�li ta machina nie zderzy si� z Barcelon�, zatrzyma si� dopiero po dotkni�ciu Pucharu Europy.

Artysta

rafal.stec@NOSPAM.gazeta.pl — Sat, 11 Feb 2012 16:21:04 +0100

Swoim bzikiem filmowym was raczej nie zadr�czam, co najwy�ej czasem co� mi si� wymsknie mi�dzy wierszami, w odruchu bezwarunkowym. Zrobi� wy�om, bo rzadko mi si� zdarza, �ebym po seansie natychmiast zaaplikowa� sobie seans tego samego dzie�a ponownie. A wczoraj „Artyst�” wch�on��em dwukrotnie i gdybym dzi� nie musia� przyj�� obfitej dawki futbolu, to nie wykluczam, �e wch�on��bym po raz trzeci.

Nie zamierzam streszcza� ani analizowa�, zreszt� sami pewnie s�yszeli�cie, o co chodzi: rzecz dzieje si� na granicy epok, gdy upada kino nieme (a wraz z nim gasn� nieme megagwiazdy ekranu) wypierane przez ud�wi�kowione (a wraz nim rozb�yskuj� megagwiazdy rozgadane); opowiada o mi�o�ci dojrza�ego aktora uciele�niaj�cego epok� odchodz�c� i pocz�tkuj�cej aktorki podbijaj�cej epok� nadchodz�c�; wszystko podane jest po staro�ytnemu, zamiast dialog�w s�uchamy muzyki i z rzadka czytamy napisy, a odgrywaj�cy g��wne role Jean Dujardin (jak wyj�ty z przesz�o�ci, Douglas Fairbanks mia�by konkurenta) oraz Berenice Bejo (oczywi�cie si� w jej roztrzepotanych rz�sach zakocha�em do ob��du) uprawiaj� gestykulacj� i mimik� tylko troch� przesadnie zamaszyst� - �eby zbli�y� si� do starego, ale nie rozdra�ni� wsp�czesnego widza zbyt anachronicznym. Ni to imitacja kina niemego, ni to ho�d z�o�ony kinu niememu przez �wiadomego tw�rc� dzisiejszego.

Jako kinofil prze�y�em absolutny odlot. Tak musia�a si� czu� Alicja po tamtej stronie lustra.

Z „Artyst�” naprawd� podr�ujesz do innego �wiata. Dzisiejsze filmy podzieli�bym z grubsza na trzy kategorie: 1) kino artystyczne lub artystowskie, kt�re bywa wystudiowane, przeintelektualizowane i wyrachowane, a przez to ch�odne, wyprane z emocji; 2) kino g��wnego nurtu, kt�re oferuje powiada historie wci�gaj�ce lub wr�cz pasjonuj�ce, lecz owija je w przezroczyst�, czyli nudn� form�; 3) kino spektakularne, kt�re og�usza efektami specjalnymi za milion dolar�w na sekund�.

Niby jest wszystko, do wyboru do koloru, jednak prawie si� nie zdarza, by seans sta� si� do�wiadczeniem totalnym w sensie dla sztuki ruchomych obrazk�w archetypicznym - na widza zosta� rzucony urok, zaczarowany widz nie zad�awi si� nawet zatopiony lej�cym si� z ekranu patosem, bo nie siedzi na sali, lecz zostaje wci�gni�ty na ekran, gdzie wszystko jest dozwolone, mo�liwe, uprawnione.

Ja w�a�nie zosta�em nie tyle uwiedziony, co urzeczony. To nie jest w�r�d obejrzanych przeze mnie ostatnio film najlepszy, specjalnie inspiruj�cy, najbardziej zapadaj�cy w pami�� etc. Ba, gdyby opowiedzie� „Artyst�” tradycyjnie, by�by zapewne banalnym melodramatem nie do zniesienia. Ale opowiedziany w spos�b zaproponowany przez Michela Hazanaviciousa - po staro�wiecku, acz subtelnie t� staro�wiecko�� retuszuj�cy, by nie przeszar�owa� - przywraca kinu utracony przeze� wymiar magiczny. Bezcenne.

Co oczywi�cie poczuj� - lojalnie wolnych od uzale�nie� przestrzegam - prawdopodobnie tylko kinofile.

Houdini nadci�ga, mistrzostwo absolutnie pewne

rafal.stec@NOSPAM.gazeta.pl — Thu, 9 Feb 2012 01:16:07 +0100

Kiedy Anglia odpad�a z mistrzostw �wiata w 2006 roku, zachowa�em si� nieostro�nie i w sali prasowej usiad�em obok angielskiego dziennikarza - a to by� gigantyczny hangar, mia�em wyb�r. Nast�pnie pope�ni�em b��d jeszcze powa�niejszy, bo zapyta�em, kto zostanie nast�pnym selekcjonerem. Zapytany spojrza� z ob��dem w oczach i zacz�� wrzeszcze�, �e teraz przyjdzie Steve McClaren - to� to wyb�r oczywisty, wprost naturalny - a jak ju� przyjdzie, to przyrz�dzi reprezentacj� najnudniejsz� w historii, z g�ry skazan� na kl�sk�, przynosz�c� wstyd i w og�le ha�ba jej na wieki.

Jak przepowiedzia�, tak si� sta�o. Tamtejsza federacja odda�a kadr� rzeczonemu McClarenowi, cho� ten do skromniutkiego CV m�g� wpisa� jedynie posad� w przeci�tnym Middlesborough. I niewydarzony trener nie umia� nawet awansowa� na Euro 2008.

Pod innymi szefami te� nie dzia�o si� normalnie. Glenn Hoddle zosta� wylany, bo przekonywa�, �e niepe�nosprawni cierpi� za grzechy pope�nione w poprzednich wcieleniach. Sven-Goran Eriksson - pomimo absolutnego braku sukces�w od lat naci�gaj�cy na gruby szmal naiwnych prezes�w we wszystkich stronach �wiata - nie do��, �e si� nie nadawa�, to jeszcze brukowce nasy�a�y na� fa�szywego szejka, wyci�ga�y z papli zbyt �mia�e zwierzenia, po czym komentarzowo wdeptywa�y w ziemi�.

Wreszcie przyszed� Fabio Capello. Boss charyzmatyczny, imponuj�co kompetentny, z karier� wysadzan� trofeami. Niestety, ledwie duka� po angielsku, a do zarz�dzania dosta� zasoby ludzkie notorycznie wymagaj�ce pog��bionego komentarza - czo�owy napastnik Rooney gzi� si� z leciwymi prostytutkami, czo�owy obro�ca Terry k�ad� �apy na kobiecie kolegi z szatni, czo�owy pomocnik Gerrard sp�dza� noc w celi, do kt�rej policja zaci�ga�a go prosto z knajpy. To si� musia�o sko�czy� chryj� na 14 fajerek.

I chryj� si� sko�czy�o. Kiedy Capello apelowa�, by z ocen� oskar�anego o rasizm Terry’emu wstrzyma� si� do wyroku s�du, brzmia� ma�o wiarygodnie, bo on sam wyroki ignoruje - eksprezesa Juventusu uwa�a za niewinnego, cho� antybohater afery korupcyjnej Luciano Moggi zosta� ju� skazany. Ale by�o jasne, �e nigdy nie zgodzi si�, by podejmowano decyzje za niego. Dzia�acze og�aszaj�cy, �e Terry nie mo�e zachowa� kapita�skiej opaski, podwa�yli autorytet trenera nieugi�tego, bezkompromisowego, ��daj�cego pe�nej autonomii. Trenera, kt�remu zdarza�o si� nawet dobiera� garderob� dla �on pi�karzy, by nie rozprasza�y ich np. rozleg�ymi dekoltami. (Nawiasem m�wi�c, z naszej perspektywy to nies�ychane: Anglicy �le si� czuli z niebezpiecze�stwem, �e aktualny kapitan ich kadry zostanie og�oszony rasist�. Z perspektywy naszej, czyli perspektywy reprezentacji toleruj�cej pi�karza, kt�ry przyzna� si� do zrzutki na �ap�wk�).

Paradoks polega na tym, �e teraz wyspiarze odzyskaj� nadziej�. Do niedawna na ka�dy turniej jechali po pewne z�oto, ostatnio nieco otrze�wieli - skoro na poprzednie mistrzostwa Europy ich dru�yna w og�le si� nie zakwalifikowa�a, a na poprzednim mundialu nie umie pokona� nawet Algierii, to nawet duma ojc�w futbolu musia�a ust�pi� zdrowemu rozs�dkowi. Zw�aszcza �e i do Capella stracili serca. Ale jutro na ratunek nadci�gnie Harry Redknapp zwany Houdinim - sw�j ch�op tak swojski, �e wr�cz najswojszszy, g��boko rozumiej�cy dusz� angielskiego kopacza z krwi i ko�ci jej kr�lewskiej mo�ci, dla lepszej komunikacji z szatni� pozuj�cy na sko�czonego troglodyt�, w lidze angielskiej radz�cy sobie tym �adniej, im uparciej manifestuje pogard� dla fetyszu nowoczesnego futbolu, czyli taktyki. Uwierz� w niego pi�karze, dziennikarze, kibice. Ka�dy dostaje takiego Smud�, na jakiego zas�u�y�.

Maj� Anglicy najbogatsz� federacj� w Europie, mieli najhojniej op�acanych selekcjoner�w w Erikssonie i Capellu, maj� najpot�niejsz� finansowo i marketingowo lig�. Czuj� si� mocni, czuj� si� uwielbiani, od 1966 roku czuj� si� mistrzami �wiata. Teraz te� pewnie nie zauwa��, �e wraz z wzi�tym z Tottenhamu Redknappem ich wytarmoszonej skandalami reprezentacji nie zasili ani wyobra�nia rozgrywaj�cego Modricia, ani p�d lewoskrzyd�owej torpedy Bale’a. Stary wyspiarski fachura spr�buje raczej zwerbowa� niewiele m�odszego Scholesa, kt�ry karier� ju� sko�czy�, ale zlitowa� si� nad k�opotami Manchesteru i postanowi� jeszcze troch� po boisku podrepta�.

Tam przyda�by si� oryginalny Houdini, cho� gwarancji sukcesu by nie da�. W zalanej wod� stalowo-szklanej skrzyni, w kt�rej uwalnia� si� z kajdan, by�o chyba przytulniej.

Nie b�dzie kibica. Ani futbolu. Nie b�dzie niczego

rafal.stec@NOSPAM.gazeta.pl — Wed, 8 Feb 2012 16:59:30 +0100

Fot. Kuba Atys

Kiedy 3,5 roku temu policja zgodzi�a si�, by fina� Pucharu Polski rozegra� na nieprzygotowanym na zetkni�cie z kibolem stadionie w Be�chatowie, zebra�a zas�u�one ci�gi. Kibol przyjecha�, zobaczy�, zwyci�y�. Tamt� zadym� pewnie wspomina z rozrzewnieniem do dzi�.

Teraz policja oceni�a, �e gdyby zwolennik�w Legii Warszawa i Wis�y Krak�w (wspartych by� mo�e przez sojusznik�w z innych miast) wpu�ci�a na Stadion Narodowy , ryzykowa�aby zbyt wiele. Uzna�a, i� je�li t�um zechce urz�dzi� sobie w�asne, chuliga�skie igrzyska, to nie zdo�a im zapobiec. Skorzysta�a z ustawy o bezpiecze�stwie imprez masowych.

To oczywi�cie mo�na by�o przewidzie�, tak jak mo�na by�o zmusi� PZPN do zobowi�zania si�, �e na wzniesionym za pieni�dze podatnik�w obiekcie regularnie b�dzie gra�a reprezentacja Polski. Blogowa�em ju� o tym - Europa dzieli si� na kraje ze stadionem narodowym, kt�re kadr� lokuj� na nim na sta�e, oraz kraje bez stadionu narodowego, w kt�rych kadra podr�uje z miasta do miasta. My obrali�my trzeci� drog� - najoryginalniejsz�, biznesowo nieodpowiedzialn�, niespotykan� nigdzie indziej.

Z Superpucharem Polski te� bawili�my si� w spos�b wybitnie oryginalny, biznesowo nieodpowiedzialny, niespotykany nigdzie indziej. Organizuj�ca mecz Ekstraklasa pr�bowa�a si� wprosi� na stadiony w ca�ym kraju, ale wszyscy jej odmawiali. Ze strachu przed kibolem - jak na neutralnym terenie zderza si� Legia z Wis��, to nawet przedszkolak zak�ada, �e bez strat w mieniu si� nie ob�dzie. Wiosn� zesz�ego roku przekona�a si� o tym Bydgoszcz, kt�r� najecha�y w�a�nie hordy z Warszawy i Poznania.

Ekstraklasa znalaz�a wi�c salomonowe rozwi�zanie. Niech pi�karze zagraj� na Stadionie� Narodowym, czyli niczyim.

Szef Ekstraklasy Andrzej Rusko i zarz�dzaj�cy warszawskim obiektem Rafa� Kapler liczyli prawdopodobnie, �e policja wniosk�w nie wyci�ga i zdrowym rozs�dkiem si� nie wyka�e. A przecie� wybrali stadion obci��ony wad� genetyczn� - przygotowanym dla futbolu cywilizowanego, wolnego od p�ot�w. Zapomnieli, �e w oczach policji chcieli go odda� barbarzy�com, kt�rych od lat trzyma si� na naszych trybunach w klatkach.

Trzecia p�e� gwiazd� futbolu

rafal.stec@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 7 Feb 2012 20:02:34 +0100

Najgorsza reprezentacja na �wiecie przesta�a by� najgorsza. Teraz jest najbardziej niezwyk�a. Blogowa�em o niej ju� jesieni�, ale historia nie dawa�a mi spokoju, wi�c wznowi�em risercz, rozbudowa�em j� - znacznie rozbudowa�em - i da�em na magazynowe kolumny sobotniej „Gazety”. Zaspokojonych tamt� notk� lojalnie uprzedzam, innym polecam, bo powynajdywa�em wiele drobiazg�w, kt�re czyni� opowiastk� jeszcze bardziej urocz�.

Grali tak beznadziejnie, �e przeciwnik�w wprawiali w zak�opotanie. Od zawsze le�eli na dnie klasyfikuj�cego dru�yny narodowe rankingu FIFA, w mi�dzypa�stwowym meczu nigdy nie obj�li nawet prowadzenia. Przegrali wszystkie trzydzie�ci, stracili przesz�o dwie setki goli. Kiedy dekad� temu pora�k� 0:31 z Australi� ustanowili negatywny rekord wszech czas�w, bramki pada�y tak cz�sto, �e na tablicy elektronicznej widnia� nieprawid�owy wynik - obs�uguj�cy j� stracili rachub�. Federacja Oceania zmieni�a w�wczas regu�y mundialowych eliminacji - zorganizowa�a ma�e igrzyska prekwalifikacyjne mi�dzy s�abymi - �eby kuriozalnych spektakli unikn��.

*****

Wydawa�o si�, �e dla pi�karzy z Samoa Ameryka�skiego - wysepek p�ywaj�cych na ko�cu �wiata - nie ma nadziei. Futbol to sport oparty na dynamice, agresji, walce, a przede wszystkim selekcjonuj�cy najlepszych spo�r�d dziesi�tek milion�w uprawiaj�cych go zawodowc�w. Niezbyt odpowiedni dla 55-tysi�cznego kraiku ze stolic� w Pago Pago, w kt�rej maksymalna dopuszczalna pr�dko�� na ulicach to 20 mil na godzin�.

Ale na�ogowymi przegrywaczami zaopiekowa� si� Thomas Rongen, trener juniorskiej kadry USA.

Szok prze�y� ju� pierwszego dnia, kiedy do jego biura wesz�a atrakcyjna kobieta. - Pomy�la�em, �e jest kierownikiem dru�yny albo masa�ystk�, ale zapyta�em, jak� pe�ni funkcj�. „�rodkowego obro�cy” - us�ysza�em. W tych okoliczno�ciach zetkn�� si� z przedstawicielem specyficznej dla kultury polinezyjskiej trzeciej p�ci - biologicznym m�czyzn� czuj�cym si� kobiet�. Na Samoa nazywa si� ich Fa’afafine, co znaczy „by� kobiet�” (wyst�puj� tak�e w innych pa�stwach Oceanii). - To tutaj powszechnie akceptowane, �e na co dzie� ubierasz si� jak dziewczyna, randkujesz z ch�opakami, a sport te� uprawiasz z m�czyznami - opowiada� Amerykanin, kt�ry wkr�tce zacz�� powo�ywa� na mecze pierwszego w dziejach pi�ki no�nej transgenderowego gracza.

*****

Do�wiadczenie Rongena jest tym bardziej niezwyk�e, �e zawodowy futbol odmienno�ci nie toleruje, a homoseksualizm to jego najwi�ksze tabu. W�a�ciwie nigdzie nie zdarza si�, by gracz przed zako�czeniem kariery przyzna� si� do poci�gu do w�asnej p�ci; najs�awniejsi trenerzy i zawodnicy otwarcie m�wi�, �e geja w dru�ynie nie zaakceptowaliby w �adnych okoliczno�ciach, bo niezale�nie od ich prywatnych pogl�d�w maj� pewno��, �e rozsadzi�by szatni�; angielska federacja zabroni�a ujawni� si� nawet s�dziemu, kt�ry poprosi� o zgod� na wyj�cie z ukrycia, bo mia� do�� ycia w k�amstwie. To sport buchaj�cy testosteronem, w kt�rym miar� m�sko�ci bywa gotowo�� do regularnych seans�w seksu grupowego na wsp�lnych pomeczowych wypadach albo - przypadek gwiazdor�w Manchesteru United - „przyj�ciach bo�onarodzeniowych” poprzedzanych organizowan� w szatni zrzutk� na zaproszenie setki kobiet do towarzystwa. Kiedy szefa FIFA zapytano jesieni�, co maj� pocz�� geje w trakcie mundialu w Katarze (odb�dzie si� w 2022 roku), w kt�rym homoseksualizm jest karalny, Sepp Blatter rzuci�: „Niech si� powstrzymaj� od jakiejkolwiek aktywno�ci seksualnej”.

Reprezentuj�cy Samoa Ameryka�skie Johnny „Jayiah” Saelua, na kt�rego koledzy z dru�yny wo�aj� po prostu „siostra”, mi�dzy swoimi nie uchodzi jednak za homoseksualist�. I nie grozi mu ostracyzm w �adnej formie.

- �eby by� Fa’afafine, musisz urodzi� si� Samoa�czykiem, by� zbudowanym jak facet, czu� si� kobiet�, mie� poci�g do m�czyzn i by� dumn� ze swojej to�samo�ci - m�wi Alex Su, szefowa organizacji zrzeszaj�cej 1,5 tys. przedstawicieli trzeciej p�ci. - W naszej spo�eczno�ci pe�nimy wa�n� funkcj�. Musimy opiekowa� si� rodzicami i starszymi, bo tradycyjnie nie zak�adamy rodzin, w przeciwie�stwie do naszych braci i si�str. Znaj� nas z tego, �e mo�na na nas polega�.

Powszechna akceptacja dla Fa’afafine wyros�a z tradycji wychowywania niekt�rych ch�opc�w jak dziewczyny. Nie dlatego, �e ci lgn�li do w�asnej p�ci, byli zniewie�ciali albo lubili ubiera� si� po kobiecemu - po prostu przychodzili na �wiat w rodzinach bez c�rek lub ze spor� przewag� syn�w nad c�rkami. Matki potrzebowa�y pomocy w domu, wi�c uczy�y ch�opc�w zaj�� uwa�anych za dziewcz�ce. I ubiera�y w dziewcz�ce stroje.

Dzi� m�odzieniec sam decyduje, czy czuje si� Fa’afafine i chce by� wychowywany na Fa’afafine. Rodzice ani go do tego nie zach�caj�, ani nie zniech�caj�. Wiedz�, �e je�li wybierze trzeci� drog�, b�dzie specjalnie doceniany jako cz�owiek ��cz�cy m�sk� si�� fizyczn� z umiej�tno�ciami, kt�rych wymaga si� od kobiet.

*****

W 23-letniej Saelui, kt�ra „chce inspirowa� wszystkich ludzi czuj�cych si� odmie�cami”, nieprzeci�tny jak na standardy samoa�skie talent dostrzeg� ameryka�ski trener. Wyj�� j� z rezerwy, wpu�ci� na boisko, by wkr�tce obwo�a�... najlepszym obro�c� reprezentacji.

On w nowym miejscu pracy musia� si� zaj�� wszystkim. Zanim wszed� do samolotu, us�ysza�, �e maj� ledwie dwie pi�ki, wi�c wyrzuci� cz�� ubra� i wy�adowa� walizk� nienapompowanymi wyrobami Nike. Na Samoa o godz. 4.30 ka�dego ranka uruchamia� jedn� z zaledwie kilku p�ci�ar�wek na wyspie, zabiera� o�miu �pi�cych na pod�odze - w jednym du�ym pokoju, bez materac�w - pi�karzy i zawozi� na nadbrze�e, sk�d wyp�ywali na po��w tu�czyka. Tak zarabiaj� na �ycie, w pi�k� graj� dla frajdy. Dopiero Rongen zamieni� ich w p�profesjonalist�w. Zaordynowa� im prawdziwe zaj�cia taktyczne, sesje medytacyjne i jog�; skr�ci� treningi nawet o po�ow�, lecz uczyni� je intensywniejszymi i wydajniejszymi; nauczy� odpoczywa� (wcze�niej �wiczyli codziennie); wyperswadowa� odruchowy defetyzm, kt�ry kaza� im s�dzi�, �e je�li nie stracili dwucyfrowej liczby goli, to osi�gn�li �wietny wynik.

Najtrudniej by�o mu dotrze� w�a�nie do g��w kadrowicz�w. Selekcjoner opowiada�, �e musia� z nich wyp�dzi� demony rozbudzone przez notoryczne przegrywanie. Zabra� ich na czterogodzinn� wspinaczk� na najwy�ej po�o�ony punkt na wyspie, by zdobyli co�, co wydawa�o im si� nieosi�galne. Pojecha� z pi�karzami do zatoki, w kt�rej ich przodkowie pokonali armi� Tonga, by zainspirowa� ich do meczu z reprezentacj� s�siedniego archipelagu. T�umaczy�, �e przeciwnik�w nale�y szanowa�, ale na boisku wydaje si� im wojn�.

Ucieka� si� Rongen do metod wybitnie niekonwencjonalnych, bo po wyl�dowaniu na wyspie natychmiast zdiagnozowa�, �e nigdy wcze�niej nie zetkn�� si� z futbolem na tak niskim poziomie. Sam te� si� jednak uczy� - poniewa� Samoa�czycy �piewaj� przed ka�dym posi�kiem, wyku� na pami�� s�owa w nieznanym j�zyku, by przy��cza� si� do ch�ru i „pe�niej wej�� w lokaln� kultur�”. �on� umie�ci� w hotelu, ale sam spa� z podw�adnymi na go�ej ziemi. Tubylcy urzekli go �yczliwo�ci�, odpornym na zn�j codzienno�ci nastrojem, �arliw� religijno�ci� i pasj� do kator�niczej pracy. Jako ateista zwierza� si�, �e zawdzi�cza im duchowe prze�ycia, jakich nie do�wiadczy� nigdy.

*****

Min�y trzy tygodnie i pi�karze reprezentacji, kt�ra jeszcze w 2010 roku uleg�a dru�ynie z Vanuatu 0:15, wywo�ali trz�sienie muraw. W preeliminacjach do mistrzostw �wiata pokonali 2:1 Tonga, odnosz�c bezprecedensowe, historyczne zwyci�stwo (bohaterk� meczu zosta�a agresywnie i twardo graj�ca Saelua, kt�ra w ostatnich sekundach wybi�a pi�k� frun�c� do pustej bramki). Potem zremisowali jeszcze z Wyspami Cooka, by dopiero w ostatniej kolejce ulec 0:1 Samoa - gospodarzom turnieju - i zaprzepa�ci� szans� na awans do w�a�ciwych mundialowych eliminacji. Bramk� stracili w 90. minucie, wcze�niej sami trafili w s�upek...

Podw�adni Rongena uwiedli kibic�w z ca�ego regionu. Przed decyduj�cym starciem z Samoa internetow� witryn� federacji Oceanii rozgrza�o 380 tys. klikni��, 19-krotnie wi�cej ni� w dotychczasowym rekordowym dniu. Z tamtej okrutnej ch�osty australijskiej w podstawowej jedenastce przetrwa� tylko bramkarz Nicky Salapu. - By�em znany jako facet, kt�ry pu�ci� 31 goli, przynosi�em wstyd rodzinie. Dopiero teraz zosta�em wyleczony i oczyszczony. W �rodku s� jeszcze blizny, ale uciek�em od przesz�o�ci. Czuj� si� jak mistrz - m�wi� po meczu z Tonga. Trenerowi dzi�kowa� za to, �e syn wreszcie zobaczy w nim zwyci�zc�. Kiedy dzi�kowa�, szlocha�.

Po kl�sce sprzed dziesi�ciu laty Salapu do tego stopnia nie umia� poradzi� sobie ze wstydem, �e z rozpaczy zacz�� pi�. Uratowa� go prezent od dziewczyny - playstation. Bramkarz odpali� symulator pi�ki no�nej, przej�� dru�yn� Samoa (opcja przej�cia Samoa Ameryka�skiego nie by�a dost�pna) i gra� z Australi� dop�ty, dop�ki nie rozgromi� jej dwucyfrowo.

Teraz wreszcie wygra� w realu. W najnowszym, grudniowym rankingu FIFA Samoa Ameryka�skie wykona�o pi�kny skok. Z ostatniego, 206. miejsca awansowa�o na 186.

�wiartka pi�karza instrumentem pochodnym

rafal.stec@NOSPAM.gazeta.pl — Mon, 6 Feb 2012 14:32:06 +0100

Co pewien czas rzucam tutaj tez�, �e komercjalizacja pi�ki no�nej wbrew pozorom dopiero si� zaczyna. W dzisiejszej „Gazecie Sport.pl” opisa�em jej nowy objaw - mno�enie si� funduszy inwestycyjnych, kt�re kupuj� „udzia�y” w pi�karzach, by w przysz�o�ci zarobi� na transferze. Przypomina to troch� gr� na gie�dzie. I jest niebezpieczne dla integralno�ci futbolu. Felieton znajdziecie tutaj .

Zbieg okoliczno�ci sprawi�, �e akurat ofiar� procederu pada nasz S�awomir Peszko, o czym napisa� Pawe� Rzekanowski.

666 poda� w�oskiej Barcelonki

rafal.stec@NOSPAM.gazeta.pl — Sun, 5 Feb 2012 23:50:39 +0100

�

Pragn�ca uprawia� katalo�ski styl gry Roma pi�knieje. Po znokautowaniu czterema golami Inter Mediolan zbli�y�a si� dzi� do podium Serie A, na kt�rym dostaje si� zaproszenie do Ligi Mistrz�w.

Rzymski projekt jest dla w�oskiego calcio jak �wie�y oddech. Odk�d klub przej�li ameryka�scy biznesmeni, trwa rewolucja. Wznieci� j� �ci�gni�ty z Katalonii trener Luis Enrique, kt�rego do�wiadczenie ogranicza�o si� do pracy z m�odzie��. Roma nie importowa�a cz�owieka, lecz filozofi�. Hiszpan dosta� misj� zbudowania kopii Barcelony. I dysponowa� niezb�dnym zdaniem nowych zwierzchnik�w atutem - nie by� ska�ony w�osk� mentalno�ci�, nawykami i w og�le kultur� pi�karsk�. Jego przybycie mia�o symbolicznie zapowiada�, o czym ju� blogowa�em , bezpowrotne zerwanie z przesz�o�ci�.

Cho� na razie ludzie Luisa Enrique graj� nieregularnie, to dzi� ruszali si� w spos�b doskonale nam znany. Wykonali 666 poda� - zazwyczaj przesuwaj�c szybko pi�k� po ziemi, dostarczaj�c widzom przyjemnych wra�e� estetycznych - przy ledwie 326 wykonanych przez mediola�czyk�w. Okazalsze statystyki mia� w weekend jeden Juventus Turyn, tyle �e podejmowa� w�t�� Sien�, a nie pot�g� mierz�c� w LM, kt�ra jeszcze niedawno roznosi�a rywala za rywalem.

Na tle klub�w, w kt�re zagraniczni w�a�ciciele wstrzykn�li ostatnio sporo kapita�u (Manchester City, Paris Saint Germain etc), rzymianie inwestuj� stosunkowo wstrzemi�liwie, unikaj�c spektakularnych transferowych wystrza��w, ale ich wizja jest bezwzgl�dnie najbardziej oryginalna, intryguj�ca, brawurowa. Futbolem z�o�onym z pl�taniny poda� - ze szczeg�lnym uwzgl�dnieniem poda� kr�tkich - usi�uj� zarazi� kr�lestwo kontrataku, zaludnione przede wszystkim przez zwolennik�w panowania nad przestrzeni�, a nie pi�k�. „Witamy w piekle” - us�ysza� na powitanie od Arrigo Sacchiego, trenerskiego innowatora sprzed lat, urzeczonego rzymskim porywaniem si� z motyk� na s�o�ce.

Gdy wst�pne by�y bolesne (pora�ka w Lidze Europejskiej ze Slovanem Bratys�awa), dru�yna do dzi� wyka�cza kibic�w niestabilno�ci� (w �rod� da�a sobie wbi� cztery gole Cagliari), ale post�p mo�na dostrzec. Rzymianie maj� najwy�szy odsetek celnych poda� w Serie A; pi�k� utrzymuj� coraz d�u�ej i je�li trend si� utrzyma, zaraz wyprzedz� w statystykach Juventus oraz Milan (strata zmala�a do minimalnej); zaczynaj� zdobywa� mn�stwo bramek (od po�owy grudnia �rednio prawie trzy w kolejce). A Luis Enrique na presj� musi by� odporny. To jeden z tych zuchwalc�w, kt�rzy o�mielili si� porzuci� Santiago Bernabeu dla Camp Nou.

Roma si� wyr�nia, bo wystawia niekiedy kwartet wychowank�w (Totti, De Rossi, Greco, Viviani), co poza Camp Nou w europejskiej czo��wce zdarza si� niezbyt cz�sto. Roma si� wyr�nia, bo lig� pi�knych niemal czterdziestoletnich odm�adza. Trzon z�o�ony z weteran�w (Totti, De Rossi, Juan, Heinze) otaczaj� gwiazdy przysz�o�ci - dzi� dwa gole strzeli� rozp�dzaj�cy si� Fabio Borini (rocznik 1991); jednego do�o�y� wzi�ty z Camp Nou Bojan Krki� (1990); asysty mieli Miralem Pjani� (1990), czyli wirtuoz sta�ych fragment�w gry z laserem w bucie , i Giammario Piscitella (1993), czyli ch�opiec, kt�rego W�ochom usi�owa� podebra� Manchester United; obok biegali nieco ostatnio przygaszony, lecz perspektywiczny Erik Lamela (1992) i Jose Angel (1989), w rezerwie czuwa� utalentowany obro�ca Simon Kjaer (1989); niedawno debiutowa� Federico Viviani (1992). Oni dopiero rozb�ysn�.

Real Madryt za 351 mln, czyli Zidanes y Zidanes

rafal.stec@NOSPAM.gazeta.pl — Sat, 4 Feb 2012 22:42:17 +0100

Na niedawno zako�czony, chwilami do�� m�cz�cy w odbiorze mecz z Getafe trener Jose Mourinho mi�dzy s�upki wstawi� wychowanka Ikera Casillasa, a w pole wygoni� dziewi�ciu z dziesi�ciu najdro�szych pi�karzy Realu Madryt: Cristiano Ronaldo (kosztowa� 94 mln euro), Kak� (65 mln), Benzem� (35 mln), Pepe (30 mln), Xabiego Alonso (30 mln), Coentrao (30 mln), Ramosa (28 mln), Lassa (20 mln) i Ozila (15 mln). Z elity najdro�szych brakuje tylko kontuzjowanego Di Marii, pozyskanego za 25 mln.

Ale nawet z taniutkim (4,5 mln) Arbelo� zamiast luksusowego argenty�skiego skrzyd�owego pod madryckim god�em gra dzi� dru�yna za 351,5 mln.

To absolutny rekord. Gdyby trener Manchesteru City, kt�rego w�a�ciciele uchodz� za najrozrzutniejszych we wsp�czesnym futbolu , postara� si� z�o�y� podstawow� jedenastk� mo�liwie najdro�sz� - z minimalnym poszanowaniem podzia�u na pozycje, czyli bez wk�adania napastnik�w do defensywy - od biedy uciu�a�by grup� za �wier� miliarda euro.

Trener Manchester United te� zmie�ci�by w dru�ynie g�ra �wier� miliarda euro. Trenerowi Chelsea mo�e by si� uda�o roz�o�y� na murawie wi�cej, ale tylko ciut wi�cej - londy�czycy nawet w szczytowym okresie sza�u transferowego Romana Abramowicza nie zdo�aliby usk�ada� jedenastki tak kosztownej, jak obecna madrycka.

To mo�e dzisiejszy Real znajdzie konkurencj� we w�asnej przesz�o�ci, i to niezbyt odleg�ej, roz�wietlanej przez galacticos ? Nic z tego, nawet wtedy, gdy po Santiago Bernabeu st�pali Zidane (73 mln), Figo (60 mln), Ronaldo (45 mln) i Beckham (37 mln), to wok� nich tyrali wychowankowie albo gracze wzi�ci za drobne (nawet Roberto Carlos Inter Mediolan wypu�ci� niemal za darmo). Obowi�zywa�a wszak os�awiona strategia „Zidanes y Pavones”, czyli „ekskluzywne zakupy i rodzime wyroby”.

�wczesny i aktualny szef klubu Florentino Perez ewidentnie si� zreflektowa�, teraz wciela w �ycie strategi� odwa�niejsz� - „Zidanes y Zidanes”. Sprawi� sobie najdro�sz� w historii defensyw� (dzisiejsza kosztowa�a blisko 100 mln) i najdro�szy w historii tercet ofensywny (CR, Kaka i Benzema kosztowali blisko 200 mln), ca�o�� odda� w r�ce najdro�szego w historii trenera (nie do��, �e Mourinho bierze pensj� ponad wszystkie, to jeszcze samo wyj�cie go z Interu kosztowa�o bezprecedensowe 8 mln). S�owem, w Realu wszystko ma by� wysadzane kamieniami szlachetnymi, ceny umiarkowane uderzaj� w nasz� arystokratyczn� reputacj�, je�li dzi� wepchn�� si� mi�dzy lepszych od siebie ten szary Arbeloa, to chyba wy��cznie dlatego, �e rodzina kr�lewska potrzebuje lokaja, michy i kielichy na razie na skinienie do niej nie przyfruwaj�.

Florentino Perez pragn�� zosta� wizjonerem zabieraj�cym fan�w w cudown� podr� do przesz�o�ci - zafundowa� im dru�yn� godn� por�wna� z dru�yn�, kt�ra w latach 50. pi�ciokrotnie zdobywa�a Puchar Europy. Je�li nie zrealizuje plan�w cho�by szcz�tkowo, czyli madrycka dru�yna nie zatriumfuje na kontynencie przynajmniej raz, przejdzie do historii jako najs�ynniejsza w futbolu ofiara prze�wiadczenia, �e kupi� mo�na naprawd� wszystko. Nawet chwa��.

PS Informuj�/przypominam, �e bazgram r�wnie� na Facebooku .